🌐 تفاوت Proxy و VPN چیست؟ مقایسه کامل برای درک بهتر شبکه و امنیت

در دنیای شبکه و امنیت، دو واژه‌ی VPN و Proxy زیاد شنیده می‌شوند. هر دو ابزار برای تغییر IP و افزایش حریم خصوصی استفاده می‌شوند، اما عملکرد آن‌ها کاملاً با هم متفاوت است.
در این مقاله از سهند مطلبی با زبان ساده یاد می‌گیری VPN و Proxy دقیقاً چه هستند، چه تفاوتی دارند و در چه شرایطی باید از هرکدام استفاده کنیم.

💡 Proxy چیست؟

Proxy Server در واقع یک واسط بین کاربر و اینترنت است.
وقتی از پراکسی استفاده می‌کنی، درخواست‌های اینترنتی تو ابتدا به سرور Proxy می‌رود، سپس از آنجا به وب‌سایت مقصد ارسال می‌شود.

به این ترتیب، سایت مقصد فقط IP پراکسی را می‌بیند نه IP واقعی تو.

📦 کاربردهای Proxy

• عبور از فیلتر یا محدودیت‌های جغرافیایی

• کنترل ترافیک در شبکه‌های سازمانی

• ذخیره موقت (Cache) برای افزایش سرعت

⚙️ انواع Proxy

1. HTTP Proxy: فقط برای ترافیک HTTP (مرور وب)

2. SOCKS Proxy: برای همه نوع ترافیک، از جمله FTP و ایمیل

3. Transparent Proxy: بدون تغییر IP کاربر، معمولاً برای کنترل و فیلترینگ

🔒 VPN چیست؟

VPN (Virtual Private Network) یا شبکه خصوصی مجازی، ارتباطی رمزگذاری‌شده بین کاربر و سرور VPN ایجاد می‌کند.
در واقع VPN ترافیک اینترنت را از داخل تونل رمزگذاری‌شده (Encrypted Tunnel) عبور می‌دهد تا هیچ‌کس (حتی ISP) نتواند بفهمد چه سایتی باز می‌کنی یا چه داده‌ای ارسال می‌کنی.

📌 کاربردهای VPN

• حفظ حریم خصوصی و امنیت در اینترنت

• عبور از فیلترینگ و محدودیت‌های منطقه‌ای

• اتصال امن کارمندان به شبکه شرکت (VPN سازمانی)

🧰 انواع VPN

1. Remote Access VPN: برای اتصال کاربر از راه دور به شبکه شرکت

2. Site-to-Site VPN: برای اتصال چند شبکه در نقاط مختلف

3. SSL VPN: از طریق مرورگر و با امنیت بالا

🔍 تفاوت Proxy و VPN در یک نگاه